MEMURLARIN HANGİ HEDİYELERİ ALMASI YASAK DEĞİL?

Devlet memurlarının doğrudan veya aracı eliyle hediye almaları veya alacakları hediyenin değeri ve türü itibariyle nasıl bir yasağın söz konusu olduğu

MEMURLARIN HANGİ HEDİYELERİ ALMASI YASAK DEĞİL?

Devlet memurlarının doğrudan veya aracı eliyle hediye almaları veya alacakları hediyenin değeri ve türü itibariyle nasıl bir yasağın söz konusu olduğu, uygulamada tereddüt oluşturabilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Hediye alma, menfaat sağlama yasağı” başlıklı 29 uncu maddesinde, memurların doğrudan veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacıyla hediye kabul etmeleri yasaklanmış ancak yasağın kapsamı belirlenmemiştir. Hediye alma yasağının kapsamının belirlenmesine ilişkin yetki ise Kamu Görevlileri Etik Kuruluna bırakılmıştır.

Hediye

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik, “hediye” kavramını; kamu görevlisinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat olarak tanımlanmıştır.

Yönetmelik, kamu görevlilerinin hediye alma yasağı kapsamında sayılan ve sayılmayan hallerden de söz edilmiştir. Buna göre;

a-) Memurun alabileceği hediyeler

-Görev yapılan kuruma katkı anlamına gelen, kurum hizmetlerinin hukuka uygun yürütülmesini etkilemeyecek olan ve kamu hizmetine tahsis edilmek, kurumun demirbaş listesine kaydedilmek ve kamuoyuna açıklanmak koşuluyla alınanlar (makam aracı ve belli bir kamu görevlisinin hizmetine tahsis edilmek üzere alınan diğer hediyeler hariç) ile kurum ve kuruluşlarca yapılan bağışlar.

-Kitap, dergi, makale, kaset, takvim, cd veya benzerleri.

-Halka açık yarışmalarda, kampanyalarda veya etkinliklerde kazanılan ödül veya hediyeler.

-Herkese açık konferans, sempozyum, forum, panel, yemek, resepsiyon veya buna benzer etkinliklerde verilen hatıra niteliğindeki hediyeler.

-Tanıtım amacına yönelik, herkese dağıtılan ve sembolik değeri bulunan reklam ve el sanatları ürünleri.

b-) Memurun alması yasak olan hediyeler

-Görev yapılan kurumla iş, hizmet veya çıkar ilişkisi içinde bulunanlardan alınan karşılama, veda ve kutlama hediyeleri, burs, seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çekleri.

-Taşınır veya taşınmaz mal veya hizmet satın alırken, satarken veya kiralarken piyasa fiyatına göre makul olmayan bedeller üzerinden yapılan işlemler.

-Hizmetten yararlananların vereceği her türlü eşya, giysi, takı veya gıda türü hediyeleri.

-Görev yapılan kurumla iş veya hizmet ilişkisi içinde olanlardan alınan borç ve krediler.

Amirin memurdan hediye alması

Devlet Memurları Kanunu, amirin maiyetindeki memurlardan özel bir menfaat temin edecek bir talepte bulunmasını ve hediye almasını yasaklamıştır.

Bu yasağa göre, amirin hiçbir şekilde emri altındaki memurdan hediye kabul etmemesi gerekir.

Yurt dışında alınan hediyeler

Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet Ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, Devlet memurlarının yurt dışında hediye alması konusunu da düzenlemiştir.

Bu Kanun, Devlet memurlarının; milletlerarası protokol, mücamele veya nezaket kaideleri uyarınca veya diğer herhangi bir sebeple, yabancı devletlerden, milletlerarası kuruluşlardan, sair milletlerarası hukuk tüzelkişiliklerinden, Türk uyruğunda olmayan herhangi bir özel veya tüzelkişi veya kuruluştan aldıkları tarihteki değeri on aylık net asgari ücret toplamını aşan hediye veya hibe niteliğindeki eşyayı aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde kendi kurumlarına teslim etmelerini zorunlu tutmuştur (yabancı devlet adamları ve milletlerarası kuruluş temsilcileri tarafından verilen imzalı hatıra fotoğraflarının çerçeveleri hariç).

Bu düzenlemeye göre, Devlet memurlarının milletlerarası protokol ve nezaket kuralları gereğince reddetmeleri mümkün olmayan hediyeleri kabul etmeleri uygun görülmekle birlikte, alındığı tarihteki değeri asgari ücretin 10 katını aşan hediyeleri bir ay içerisinde kurumlarına teslim etmeleri gerekmektedir. (2019 yılında net asgari ücretin on aylık toplamı 20.209 TL’dir)

Öte yandan, en az genel müdür ve eşiti ve üstü görevlilerin, bir önceki yıl yurt dışından aldıkları hediyelerin listesini, herhangi bir uyarı beklemeksizin her yıl Ocak ayı sonuna kadar Kamu Görevlileri Etik Kuruluna bildirmeleri zorunluluğu bulunmaktadır. Bu bildirimde, yurt dışından alınan ve değeri net asgari ücretin 10 katı tutarının altında olan hediyelerin de belirtilmesi gerekmektedir.

Hediye alma yasağına uyulmamasının yaptırımı

657 sayılı Kanuna göre, “Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak,” fiilini işleyen memura kademe ilerlemesin durdurulması cezası verilir. Bu itibarla, hediye alma yasağına aykırı davranarak hediye kabul eden memurlar hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi söz konusu olabilir.

Öte yandan, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması Rüşvet Ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu; haksız mal edinene üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş milyon liradan on milyon liraya kadar ağır para cezası verileceğine hükmetmiştir. Buna göre, hediye almak suretiyle haksız mal edinen Devlet memurları hakkında ceza kovuşturması da yapılabilir.

Kamu Görevlileri Etik Kurulunun;

Hediye alma yasağına ilişkin ilke kararı

Bilindiği üzere, mevzuatımızda kamu görevlilerinin doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemeleri veya almaları, görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacı ile hediye kabul etmeleri yasaklanmış bulunmaktadır.

25.5.2004 tarih ve 5176 sayılı Kanuna istinaden çıkarılan Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15. maddesinde “Kamu görevlisinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat hediye olarak tanımlanarak, kamu görevlilerinin hediye almaması, kamu görevlisine hediye verilmemesi ve görev sebebiyle çıkar sağlanmaması temel ilke olarak kabul edilmiş ve kamu görevlilerinin yürüttükleri görevle ilgili bir iş, hizmet veya menfaat ilişkisi olan gerçek veya tüzel kişilerden kendileri, yakınları veya üçüncü kişi veya kuruluşlar için doğrudan doğruya veya aracı eliyle herhangi bir hediye alamayacakları ve menfaat sağlayamayacakları” belirtilmiştir.

Ancak, ilgili mevzuatındaki bu yasaklamalara rağmen kamu görevlilerine bazı özel kişi ve firmalar ile denetimi altında bulunan kuruluşlarca özellikle yılbaşı, bayram ve diğer özel günler bahane edilerek çeşitli hediyeler verildiği görülmektedir.

Kamu görevlilerine verilen veya kamu görevlilerince alınan bu tür hediyeler, kamuoyu nezdinde etik tartışmalara yol açmakta, kamuda yozlaşmaya, kamu görevlilerinin eleştirilmesine, yolsuzlukla ilgili algılamaların artmasına, kamu yönetimi ve yöneticilerine duyulan itibar ve güvenin sarsılmasına neden olmaktadır.

Bu çerçevede, kamu görevlilerinin hediye ile ilgili bu kurallara titizlikle uyması, özel şahıs veya şirketlerce çeşitli vesilelerle sunulan bu hediyeleri iade etmeleri ve bu hususta yöneticiler tarafından personele gereken uyarıların yapılması önem taşımaktadır. Ayrıca, hediye alınması halinde ilgililer hakkında, etik açıdan (genel müdür ve üstü düzeydeki kamu görevlileri için Kurulumuzca - diğer görevliler için yetkili disiplin kurullarınca) 5176 sayılı Kanun ve mezkur Yönetmelik gereğince gereken incelemenin yapılması öngörülmektedir.

Bu itibarla; konuyla ilgili olarak her unvandaki personele gerekli bilgilendirmenin yapılması hususunda bilgilerini ve gereğini arz/rica ederim.

Öğretmenler gününde verilen hediyelere ilişkin  ilke kararı 

Etikle ilgili bilgi ve pratiklerin, ilk basamak eğitim kurumu olan anaokulundan itibaren kazandırılması hususu bilimsel bir gerçektir. Okullarda öğretilen etik değerlerin uygun pratiklerle bütünleştirilmesi, etik ve etik dışı davranışlar konusunda bir bilinç oluşturulması ve dolayısıyla etik kültürün geliştirilmesi, eğitim ve öğretim kurumlarının temel misyonlarındandır.

24 Kasım Öğretmenler Günü dolayısıyla özellikle ilköğretim kurumlarında öğretmenlere yönelik olarak bazı hediye uygulamalarının (altın ve benzeri), bu günün anlamını olumsuz yönde etkilediği, öğretmenlik mesleğinin itibarını zedelediği, öğrencilerde etik değerler konusunda şüpheler uyandırdığı, öğrenci-aile ve öğrenci-okul ilişkilerinde etik açıdan olumsuzluklar meydana getirdiği düşünülmektedir.

Başta 24 Kasım Öğretmenler Günü olmak üzere, diğer gün ve haftalarda, günün anlamıyla uyumlu ve maddi değeri olmayan sembolik (çiçek ve benzeri) nitelikteki hediyeler dışındaki hediyelerin  alınmaması konusunda “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve EsaslarıHakkında Yönetmelik” in 15 maddesine göre başta mülki yöneticiler olmak üzere Öğretmenler Kuruluile her kademedeki yönetici ve personelin gerekli dikkati göstermesi kararlaştırılmıştır.

Güncelleme Tarihi: 03 Ekim 2019, 09:56
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER